Altın alırken çoğu kişi sadece toplam tutara bakar. Oysa kuyumcu fişindeki diğer satırlar, ödediğiniz paranın ne kadarının altın, ne kadarının işçilik olduğunu gösterir. Fişi doğru okumak hem farklı kuyumcuları karşılaştırmayı hem de ileride bozdururken sorun yaşamamayı sağlar.
Fişte Bulunması Gereken Bilgiler
Düzgün bir kuyumcu fişinde şu bilgiler yer alır:
- İşletme bilgisi: Kuyumcunun adı, adresi ve vergi bilgileri.
- Tarih: Alım veya satım günü.
- Ürün adı: "22 ayar bilezik", "çeyrek altın", "14 ayar kolye" gibi açık tanım.
- Ayar / milyem: 22 ayar (916), 14 ayar (585) gibi.
- Gramaj veya adet: Takılarda gram, sarrafiye altında adet.
- Birim fiyat ve toplam tutar.
- İşçilik: Ayrı alınıyorsa ayrı satırda.
Fişte ürün sadece "altın" diye yazıyorsa ayarını ve gramajını eklemesini isteyin. Belirsiz bir fiş, bozdururken işinize yaramaz.
Gram ve Adet Satırı
Bilezik, kolye ve yüzük gibi takılarda fiyat gram üzerinden hesaplanır. Fişte yazan gramaj ile terazide gördüğünüz değer aynı olmalıdır.
Çeyrek, yarım ve Cumhuriyet altını gibi sarrafiye altınlarda ise genellikle adet yazılır, çünkü bunların gramajı standarttır. Standart ağırlıklar için altın gramajları yazımıza bakabilirsiniz.
Ayar ve Milyem Satırı
Milyem, altının binde kaçının saf altın olduğunu gösterir:
| Ayar |
Milyem |
Anlamı |
| 24 ayar |
995 ve üzeri |
Neredeyse tamamı saf altın |
| 22 ayar |
916 |
Binde 916'sı saf altın |
| 18 ayar |
750 |
Binde 750'si saf altın |
| 14 ayar |
585 |
Binde 585'i saf altın |
Fişteki milyem, ürünün üzerindeki damgayla aynı olmalıdır. Damgaların anlamı için 585, 750, 916 altın damgaları yazısına göz atın.
Has karşılığı şöyle bulunur: gram × milyem ÷ 1000. Örneğin 10 gram 22 ayar bilezik yaklaşık 10 × 916 ÷ 1000 = 9,16 gram saf altın içerir. Bazı kuyumcular bu değeri fişte "has" satırı olarak da gösterir.
İşçilik Satırı
İşçilik, takının yapımı için alınan ücrettir ve altın değerinin üzerine eklenir. Fişte iki şekilde görünebilir:
- Ayrı satır: Altın bedeli ve işçilik ayrı yazılır. Karşılaştırma için en net yöntemdir.
- Birim fiyata eklenmiş: Gram fiyatı, güncel fiyattan biraz yüksek yazılır. Bu durumda işçiliği görmek için birim fiyatı o günkü 22 ayar bilezik fiyatı ile karşılaştırın.
İşçilik, bozdururken geri alınmaz. Bu yüzden hangi yöntemle yazıldığını bilmek önemlidir. Konunun ayrıntısını bilezik fiyatı nasıl hesaplanır yazısında anlattık.
Bozdururken Verilen Fiş
Altın bozdururken de belge isteyin. Bu fişte ürün, ayar, gramaj veya adet, kuyumcunun ödediği birim fiyat ve toplam tutar yer almalıdır. Bozdurma fiyatının nasıl belirlendiğini altın nerede ve nasıl bozdurulur yazısında bulabilirsiniz.
Fişi Kontrol Ederken Kısa Liste
- Ürün adı ve ayarı yazıyor mu?
- Gramaj terazide gördüğünüzle aynı mı?
- Birim fiyat o günkü fiyatla uyumlu mu? Güncel fiyatlar için ana sayfamıza bakabilirsiniz.
- İşçilik ayrı mı yazılmış, birim fiyata mı eklenmiş?
- Tarih ve işletme bilgisi var mı?
Kısaca: Fiş, aldığınız altının kimliğidir. Ürün adı, ayar, gram ve işçiliğin açıkça yazıldığı bir fiş isteyin ve saklayın. Güvenilir kuyumcu seçimi için bu rehbere de göz atabilirsiniz.