Düğünlerde, özellikle de beşibirlik setlerde sıkça duyulan iki isim vardır: Reşat altını ve Hamit altını. İkisi de Osmanlı döneminin tuğralı altın paralarını örnek alır. Bu yazıda bu altınların ne olduğunu, Ata Lira ve Cumhuriyet altınından farkını ve alırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Reşat ve Hamit altını nereden gelir?
Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde basılan altın liralar, o dönemin padişahının tuğrasını taşırdı:
- Hamit altını: Sultan II. Abdülhamid döneminde (1876–1909) basılan altın paraları örnek alır.
- Reşat altını: Sultan V. Mehmed Reşad döneminde (1909–1918) basılan altın paraları örnek alır.
Bugün kuyumcularda satılan Reşat ve Hamit altınlarının büyük kısmı o dönemde basılmış orijinal paralar değil, aynı ölçü ve tasarımla sonradan üretilmiş takı altınlarıdır. Orijinal Osmanlı sikkeleri ise koleksiyon (nümismatik) ürünü olarak ayrı bir piyasada, durumuna ve nadirliğine göre fiyatlanır.
Gram, ayar ve çeşitler
| Çeşit |
Yaklaşık ağırlık |
Ayar |
| Çeyrek Reşat |
1,8 gram |
22 ayar |
| Yarım Reşat |
3,6 gram |
22 ayar |
| Tam Reşat |
7,2 gram |
22 ayar |
| İkibuçuk Reşat |
18 gram |
22 ayar |
| Beşibirlik Reşat |
36 gram |
22 ayar |
Gramajlar kuyumcuya ve üreticiye göre küçük farklar gösterebilir. Satın aldığınız ürünün gramını mutlaka tartıda görün ve faturaya yazdırın. İkibuçuk ve beşibirlik ölçülerin genel mantığını ikibuçuk ve beşli altın yazımızda anlattık.
Ata Lira ve Cumhuriyet altınından farkı
Ağırlık ve ayar açısından tam Reşat, Ata Lira ve Cumhuriyet altını ile aynı ölçüdedir: yaklaşık 7,2 gram, 22 ayar. Yani içerdikleri saf altın miktarı neredeyse aynıdır. Farklar şunlardır:
- Tasarım: Ata Lira'da Atatürk portresi, Reşat ve Hamit'te padişah tuğrası bulunur.
- İşçilik payı: Reşat ve Hamit altınları süslü işçilikleri nedeniyle genellikle daha yüksek işçilikle satılır.
- Kullanım: Reşat altını takı ve düğün altını olarak, özellikle beşibirlik setlerde tercih edilir. Ata Lira ve Cumhuriyet ise hem takı hem birikim için yaygındır.
Bugün Malatya'da Ata Lira satış fiyatı yaklaşık 44.190 TL, Cumhuriyet altını yaklaşık 42.960 TL. Reşat altınının fiyatı bunun üzerine eklenen işçiliğe göre kuyumcudan kuyumcuya değişir.
Alırken nelere dikkat etmeli?
- Fiyatı Ata Lira ile karşılaştırın. İçerik aynı olduğu için aradaki fark işçiliktir. Farkın ne kadar olduğunu sorun ve birkaç kuyumcuyu karşılaştırın.
- Gramı tartıda görün. Özellikle beşibirlik gibi büyük parçalarda birkaç desigramlık fark bile fiyatı etkiler.
- Faturayı eksiksiz alın. Faturada ürünün adı, gramı ve ayarı yazmalıdır.
- Amacınızı belirleyin. Takı ve düğün için Reşat güzel bir seçimdir. Birikim düşünüyorsanız işçiliği düşük olan gram altın veya Ata Lira daha avantajlıdır.
Bozdururken ne olur?
Reşat altını bozdurulurken kuyumcu genellikle işçiliği ödemez, altını gramı ve ayarı üzerinden değerlendirir. Bu yüzden aldıktan kısa süre sonra bozdurursanız ödediğiniz işçilik payını geri alamazsınız. Bozdurma sürecinin ayrıntıları için Malatya'da altın nerede ve nasıl bozdurulur yazımıza bakabilirsiniz.
Elinizdeki parçanın değerini kabaca görmek için gramını ve ayarını (22) altın hesaplama sayfasına girebilirsiniz. Orijinal Osmanlı sikkesi olduğunu düşündüğünüz bir parçanız varsa bozdurmadan önce bir uzmana koleksiyon değerini sorun.
Bu yazıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir. Gram ve fiyat bilgisini satın aldığınız kuyumcudan yazılı olarak alın.