Altın almak isteyen birinin önüne çıkan ilk ayrım şu: bankadan hesap üzerinden mi, yoksa kuyumcudan elle teslim mi? İkisi de altın alımıdır ama maliyet kalemleri, nakde çevirme hızı ve sorumluluk tarafı birbirinden ayrılır. Aşağıda farkları madde madde karşılaştırdım. Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir; yalnızca iki kanalın nasıl işlediğini anlatır.
Maliyet kalemleri aynı değil
Fiziki altında ödediğiniz tutarın içinde altın dışında kalemler de vardır:
- Ziynet altınlarında basım payı. Çeyrek, yarım ve Cumhuriyet altınında içindeki has altın karşılığının üzerine bir pay biner.
- Takıda işçilik. Bilezik ve kolyede işçilik bedeli fiyata girer ve bozdururken geri ödenmez.
- Alış satış makası. Kuyumcunun size sattığı fiyat ile sizden aldığı fiyat arasındaki fark.
Banka hesabında basım payı ve işçilik yoktur, ama bankanın kendi alış satış makası vardır ve bazı bankalarda işlem masrafı bulunur. Yani "masrafsız" olan bir taraf yok; masrafın adı değişiyor. Fiziki taraftaki kalemleri alış satış farkı yazısında ayrıntılı anlattım.
Nakde çevirme
Banka hesabındaki altın, bankanın işlem saatleri içinde birkaç dakikada bozdurulabilir. İşlem ekran üzerinden yapılır, fiziksel bir yere gitmek gerekmez.
Fiziki altında kuyumcuya gitmek gerekir. Bunun görünürde dezavantajı zaman kaybıdır; pratikteki avantajı ise pazarlık ve karşılaştırma imkânıdır. Malatya'da kuyumcular yan yana olduğu için üç dört alış fiyatını kısa sürede toplamak mümkündür. Ayrıca kuyumcu hafta sonu açıktır, banka değildir. Hafta sonu fiyatların nasıl seyrettiğini hafta sonu yazısında yazdım.
Saklama ve sorumluluk
Fiziki altında saklama tamamen size aittir. Ev, kasa veya banka kiralık kasası. Kiralık kasa kullanıyorsanız yıllık bir ücret ödersiniz ve bu, altının maliyetine eklenen bir kalemdir. Saklama tarafında dikkat edilecekleri evde mi, kasada mı saklanır yazısında topladım.
Banka hesabında fiziksel saklama sorunu yoktur. Buna karşılık elinizde tutulabilir bir ürün de yoktur; hesap bakiyesi vardır. Bu ayrım, iki seçeneği tercih eden insanların çoğunlukla farklı sebeplerle hareket etmesinin nedenidir.
Bölünebilirlik
Banka hesabında 0,3 gram gibi küsuratlı miktarlarda alım yapılabilir. Fiziki tarafta en küçük pratik birim genellikle çeyrek altın veya 1 gramlık üründür.
Küçük bütçeyle düzenli biriktirme yapmak isteyen biri için bu fark önemlidir. Fiziki tarafta düzenli birikimin nasıl kurulabileceğini küçük bütçe yazısında anlattım.
Hediye ve geleneksel kullanım
Malatya'da altının önemli bir kısmı yatırım amacıyla değil, düğün, nişan ve doğum gibi vesilelerle alınıp veriliyor. Bu kullanımda banka hesabının bir karşılığı yok; takılan şey fiziki üründür. Düğün ve çeyiz tarafındaki alışkanlıkları düğün altını ve çeyiz altını yazılarında ayrı ayrı ele aldım.
Karşılaştırma özeti
| Başlık |
Fiziki altın |
Banka altın hesabı |
| Ek maliyet |
Basım payı, işçilik |
Banka makası, işlem masrafı |
| Nakde çevirme |
Kuyumcuya gitmek gerekir, hafta sonu mümkün |
Ekrandan, işlem saatlerinde |
| Saklama |
Size ait |
Fiziksel saklama yok |
| Küçük miktar |
Çeyrek veya 1 gramdan başlar |
Küsuratlı miktar mümkün |
| Hediye kullanımı |
Uygun |
Uygun değil |
| Fiyat karşılaştırma |
Birden çok kuyumcu |
Tek kurum |
İki kanalın fiyatı birebir aynı hareket etmez; ikisi de ons altın ve dolar kuruna bağlıdır ama makaslar farklıdır. Malatya'daki güncel fiziki fiyatları gram altın ve çeyrek altın sayfalarından takip edebilir, elinizdeki ürünün karşılığını altın hesaplama aracıyla çıkarabilirsiniz. Bugün gram altın 6.590 TL, çeyrek altın 10.740 TL seviyesinde (29 Ekim 18:51).