"Altın aldım, değeri arttı" demek her zaman kazandığınız anlamına gelmez. Aynı dönemde fiyatlar genel olarak da arttıysa, altınınızla alabileceğiniz mal ve hizmet miktarı değişmemiş olabilir. Gerçek kazancı görmek için reel getiriyi hesaplamak gerekir.
Nominal ve Reel Getiri Farkı
- Nominal getiri: Altının TL değerindeki artış oranıdır. 100 TL'lik altın 140 TL olduysa nominal getiri %40'tır.
- Reel getiri: Enflasyon etkisi çıkarıldıktan sonra kalan gerçek kazançtır. Paranızın satın alma gücünün ne kadar arttığını gösterir.
Nominal getiri enflasyonun altında kalırsa, TL değeri artmış olsa bile satın alma gücünüz azalmış demektir.
Reel Getiri Formülü
Doğru hesap şu şekilde yapılır:
Reel getiri = (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1
Oranlar ondalık olarak yazılır: %40 = 0,40; %30 = 0,30.
Adım Adım Örnek
Aşağıdaki rakamlar örnek amaçlıdır, gerçek fiyatları göstermez:
- Bir yıl önce gram altını 1.000 TL'ye aldınız (kuyumcunun satış fiyatı).
- Bugün kuyumcu aynı gramı 1.400 TL'den alıyor (alış fiyatı).
- Nominal getiri: 1.400 ÷ 1.000 − 1 = %40.
- Aynı dönemde yıllık enflasyon %30 olsun.
- Reel getiri: 1,40 ÷ 1,30 − 1 ≈ %7,7.
Yani altınınız TL olarak %40 değer kazanmış, ama satın alma gücünüz yaklaşık %7,7 artmıştır.
Basit çıkarma (%40 − %30 = %10) kaba bir tahmindir. Oranlar yükseldikçe bu yöntem gerçek kazancı olduğundan fazla gösterir.
Alış-Satış Farkını Unutmayın
Hesabın en sık yapılan hatası, iki tarihte aynı fiyat türünü karşılaştırmaktır. Altını alırken kuyumcunun satış fiyatını ödersiniz, bozdururken kuyumcunun alış fiyatını alırsınız. Arada kalan fark sizin maliyetinizdir. Bu farkın nasıl oluştuğunu Malatya'da kuyumcu alış-satış farkı yazısında anlattık.
Takı altınında ise ödediğiniz işçilik bozdururken geri alınmaz. Bu yüzden takının reel getirisini hesaplarken ödediğiniz toplam tutarı başlangıç değeri olarak almak gerekir.
Hesap İçin Verileri Nereden Bulursunuz?
Sonucu Nasıl Yorumlamalı?
- Reel getiri pozitif: Altın, o dönemde birikiminizi enflasyona karşı korumuş ve üstüne kazanç sağlamıştır.
- Reel getiri sıfıra yakın: Satın alma gücünüz korunmuş ama artmamıştır.
- Reel getiri negatif: TL değeri artsa bile satın alma gücü kaybı vardır.
Kısa dönemlerde altın fiyatı dalgalanabilir, bu yüzden tek bir ayın sonucuna göre karar vermek yanıltıcı olabilir. Uzun dönem bakış için Malatya'da bir yıllık altın yatırımı ve altın mı döviz mi yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Kısaca: TL değerindeki artışa değil, enflasyondan arındırılmış getiriye bakın; hesapta alış-satış farkını ve işçiliği mutlaka dahil edin.